Эртний Грекийн сонгодог утга зохиолыг орчин үеийн яруу найраг, хүүрнэлтэй хослуулж, уран зохиолын шинэ хэлбэр бүтээсэн Канадын зохиолч Энн Карсон 2026 оны утга зохиолын Нобелийн шагналын эзнээр тодорлоо.
Шведийн Академи аравдугаар сарын 8-нд 2026 оны утга зохиолын Нобелийн шагналтныг зарлаж, Канадын яруу найрагч, эсээч, орчуулагч Энн Карсонд уг шагналыг олгохоор шийдвэрлэснээ мэдэгдэв.
Академи түүнийг сонгодог утга зохиолын уламжлалтай бүтээлчээр харилцаж, орчин үеийн уран зохиолд шинэ хэлбэрүүдийг бий болгосон зоримог, шинэлэг бүтээлүүдийнх нь төлөө шагнажээ.
Өдгөө 76 настай Энн Карсон нь яруу найраг, хүүрнэл зохиол, эсээ, жүжиг, орчуулгын заагийг эвдэж, эдгээр төрлийг нэг бүтээлд нэгтгэдгээрээ онцлог зохиолч юм.
Тэрбээр Канадын Торонто хотод төрсөн бөгөөд эртний Грекийн хэл, утга зохиолыг судалж, Хойд Америкийн хэд хэдэн их сургуульд сонгодог судлалын чиглэлээр багшилжээ.
Эртний домгийг орчин үеийн хүний амьдралтай холбосон зохиолч
Энн Карсоны бүтээлүүдийн гол онцлог нь хэдэн мянган жилийн өмнөх Грекийн домог, философи, яруу найргийг орчин үеийн хүний хайр дурлал, ганцаардал, хүсэл тэмүүлэл, дурсамжтай холбон тайлбарладагт оршино.
Тухайлбал, түүний 1998 онд хэвлүүлсэн Autobiography of Red бүтээл нь эртний Грекийн домгийн Герион хэмээх дүрийг орчин үеийн ертөнцөд авчирсан шүлэглэсэн роман юм.
Энэ бүтээлээрээ тэрбээр домог, яруу найраг, хүүрнэл зохиолын уламжлалт хил хязгаарыг давж, хүний хайр сэтгэл, өөрийгөө танин мэдэх үйл явцыг өвөрмөц хэлбэрээр дүрсэлжээ.
Мөн Eros the Bittersweet бүтээлдээ эртний Грекийн утга зохиол дахь хайр дурлал, хүсэл тэмүүлэл, шаналлын тухай ойлголтыг судалсан байдаг.
Түүний Norma Jeane Baker of Troy бүтээл нь Холливудын алдарт жүжигчин Мэрилин Монрогийн дүрийг Троягийн Хелентэй холбон тайлбарласнаараа онцлог юм.
Яагаад Энн Карсоны бүтээл чухал вэ?
Уран зохиолыг роман, шүлэг, эсээ, жүжиг зэрэг тусдаа төрөлд ангилж ирсэн уламжлалт ойлголтыг Энн Карсоны бүтээлүүд сорьдог.
Түүний хувьд уран зохиол нь зөвхөн үйл явдал өгүүлэх хэрэгсэл бус, харин хэл, түүх, философи, хүний сэтгэлгээний харилцан холбоог судлах арга зам юм.
Тиймээс Карсоны бүтээлүүдийг зөвхөн яруу найраг эсвэл хүүрнэл зохиолын хүрээнд тайлбарлахад хангалтгүй.
Тэрбээр эртний зохиолыг орчуулахдаа ч эх бичвэрийг өөр хэлээр дамжуулахаас илүүтэй түүний утга санааг шинэ өнцгөөс нээхийг эрмэлздэг.
Шведийн Академийн утга зохиолын хорооны дарга Андерс Олссоны тайлбарласнаар Карсоны уран бүтээлд үгийн утгыг нарийвчлан судлах эрдэмтний эрмэлзэл, шинэ утга бүтээх яруу найрагчийн хүсэл тэмүүлэл огтлолцдог.
Энэ утгаараа 2026 оны Нобелийн шагнал нь сонгодог утга зохиолын өвийг хадгалахын зэрэгцээ түүнийг орчин үеийн сэтгэлгээ, уран бүтээлийн шинэ хэлбэрээр баяжуулж болохыг харуулсан сонголт болж байна.
Шагналын мэдээг Исландад байхдаа сонсжээ
Шведийн Академийн байнгын нарийн бичгийн дарга Ингрид Карлбергийн мэдээлснээр Энн Карсон Нобелийн шагнал хүртсэн тухай мэдээг Исландад байхдаа сонссон бөгөөд уг шийдвэрт ихэд гайхжээ.
Карсон 2022 онд Исландын иргэншил авсан юм.
2026 оны утга зохиолын Нобелийн шагналын мөнгөн урамшуулал 12 сая швед крон буюу ойролцоогоор 1.2 сая ам.доллар байна.
Өнгөрсөн 2025 онд уг шагналыг Унгарын зохиолч Ласло Краснахоркай хүртсэн билээ.
2026 оны Нобелийн Энх тайвны шагналын эзнийг аравдугаар сарын 9-нд, эдийн засгийн шинжлэх ухааны шагналтныг аравдугаар сарын 12-нд зарлана.
