Бээжин Афганистан дахь цэргийн хямралыг шийдвэрлэх замаар эдийн засагт нь оролцох сонирхолтой байна

Кабул дотоод хямралаа шийдвэрлэх чиглэлд ажиллаж буй энэ үед БНХАУ-ын удирдлага Афганистаныг олон улсын төслүүддээ хамруулах боломжийг судалж байна.

2013 онд ХКН-ын Төв Хорооны дарга Си Зиньпин 60 орчим орныг хамрах олон улсын хамгийн том дэд бүтцийн төсөл “Нэг бүс ба нэг зам” -ыг эхлүүлж байгаагаа зарласан. Ложистик талаас нь харвал таатай байрлалтай ч Афганистан үүнд оролцоогүй хэвээр байна. Мэдээжийн хэрэг, энэ нь 2001 онд АНУ цэргээ тус улсад оруулж, хөндлөнгөөс улам хурцатгасан тус улсын дотоод сунжирсан зөрчилтэй шууд холбоотой юм. Тиймээс Хятадын эрх баригчид тухайн үед Исламын бүгд найрамдах улсын биш, харин хамгийн ойрын хөрш болох Төв Ази, Пакистаны дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд хөрөнгө оруулах гэсэн цорын ганц шийдвэрийг гаргасан юм. Ойрын ирээдүйд нөхцөл байдал өөрчлөгдөж магадгүй юм. Афганистаны дотоод хямралыг энхийн замаар зохицуулах ажлыг эхлүүлсэн нь улс орны тогтвортой байдлыг сэргээн босгох найдварыг төрүүлж байгаа бөгөөд энэ нь эргээд Исламын Бүгд Найрамдах Улсын хөрөнгө оруулалтын орчинд эерэг нөлөө үзүүлэх болно.

Хятад улс Афганистан дахь бүсээ Бүс ба зам санаачилгын хүрээнд аажмаар бэхжүүлж эхэлж байна гэсэн дүгнэлтийг Бодлогын судалгаа, хөгжлийн судалгааны байгууллагын (DROPS) шинжээчид хамгийн сүүлд хийсэн судалгаануудынхаа нэгд гаргажээ. Судалгааны үйл явц 15 сар үргэлжилсэн бөгөөд засгийн газраас хэвлэгдсэн баримт бичиг, Афганистаны засгийн газрын өндөр албан тушаалтнуудтай хийсэн ярилцлага зэрэг янз бүрийн эх сурвалжаас хуримтлагдсан их хэмжээний материалд дүн шинжилгээ хийсний үндсэн дээр энэхүү дүгнэлтийг хийжээ. Үүний үр дүнд судлаачид Афганистан улсын “Нэг бүс ба нэг зам” төсөлд гүйцэтгэж болох үүргийн талаар тодорхой үнэлгээ өгч чадсан гэнэ.

Мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар Афганистан эдийн засгийн үүднээс Хятадын санаачилгад ашигтай холбоос болно. Нэгдүгээрт, тус улсын дэд бүтцийн байдал гунигтай байгаа нь Хятадын хөрөнгө оруулалтыг татахуйц болгож байна. Хоёрдугаарт, Исламын Бүгд Найрамдах Улс нь Өмнөд Азийн орнуудыг Төв Ази, мөн Хятад улсыг Ойрхи Дорнодтой холбосон хамгийн дөт зам юм.

Хятад, Афганистаны одоогийн харилцаанд хэдийнээ олон эерэг өөрчлөлт гарсан байна. Сүүлийн таван жилийн хугацаанд Хятад улс Афганистан дахь хамгийн том хөрөнгө оруулагч болж, Хятадын компаниуд Афганистаны янз бүрийн төсөлд жил бүр нэмэгдэн орж байна.

Бээжингийн сонирхож буй өөр нэг чухал зүйл бол Афганистан дахь байгалийн баялгийн хэмжээ, ялангуяа литийн ордууд ажээ. Афганистаны байгалийн баялгийг ашиглах ажилд Хятадын компаниуд тийм ч идэвхтэй оролцдоггүй шалтгаан нь дэд бүтэц муу, дотоод аюулгүй байдал доогуур хэвээр байгаа нь байгалийн баялгийг олборлох, тээвэрлэх үйл явцыг ихээхэн төвөгтэй болгож байна. Гэсэн хэдий ч одоо байгаа бүх бэрхшээлийг үл харгалзан Бээжин нь Амударьяа мөрний газрын тосны сав газар болон Кабулын ойролцоох Мес Айнак зэсийн ордыг ашиглах эрхийг олж аваад байна.

2016 онд Бээжин, Кабул Харилцан ойлголцлын санамж бичигт гарын үсэг зуржээ. Хятадын эрх баригчид Афганистанд 100 сая долларын хөрөнгө оруулалтын багц баталсан нь Пакистан руу чиглэсэн одоогийн мөнгөн гүйлгээтэй харьцуулбал бага хэмжээтэй юм. 2016 оны 9-р сард Афганистаны хилийн Хайратан хот руу Хятад улсаас төмөр замаар анхны шууд ачаа тээвэрлэлт хийгдсэн аж. “Нэг бүс ба нэг зам” -ын хүрээнд Кабул болон Хятадын Өрөмч хотыг холбосон агаарын коридорыг мөн нээжээ. 2017 оны 5-р сард Афганистаны албан тушаалтнууд Хятадад хэрэгжиж буй “Бүс ба зам” санаачилгын хүрээнд өргөн цар хүрээтэй форумд дахин оролцож, 10-р сард Афганистан улс PP төслийг санхүүгийн хувьд дэмжиж буй Азийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын банкинд элссэн.

Афганистан дахь Хятадын эдийн засгийн үүрэг нэмэгдэж байгаатай зэрэгцэн Исламын Бүгд Найрамдах Улсын аюулгүй байдлын салбарт Бээжингийн оролцоо бас нэмэгдэж байна.

АНУ Афганистанаас 2011 онд цэргээ гаргаж эхэлснээр тус улс улам бүр тогтворгүй болж, Исламын Бүгд Найрамдах Улсаас гадна байлдааны ажиллагаа тархах эрсдлийг нэмэгдүүлж, хөрш Төв Ази, Пакистан руу тархаж, бүх хятадуудыг эдгээр улс дахь төслүүдийг устгах аюул заналхийлж болзошгүй юм.

Энэ нөхцөл байдал нь Афганистаныг БНХАУ-д довтлох довтолгооны бааз болгон ашиглаж буй уйгурууд болон бусад террористуудад нөлөөлнө гэж Бээжин санаа зовж байгаа аж. Хятад аажмаар Афганистаны зэвсэгт хүчинтэй хамтарсан эргүүлд оролцож хилийнхээ аюулгүй байдлыг бэхжүүлж, Бадахшан мужид цэргийн бааз байгуулж, Афганистан, Пакистан, Тажикстантай хамтран ажиллах, зохицуулах дөрвөн талт механизмыг ажиллуулж эхлээд байна.

Афганистан дахь тогтворгүй байдалтай тэмцэхийн тулд Хятад улс энхтайвны хэлэлцээнд оролцоогоо эрчимжүүлжээ.

gereg.mn

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Холбоотой мэдээ