Г.Адьяа:Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн стандартын дагуу үйлдвэрлэл бизнесээ удирдах дадал, соёл дархлааг ААН-үүд төлөвшүүлэх нь чухал

2020-04-23

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн үндэсний хорооны гишүүн, МҮЭХ-ны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, эдийн засгийн ухааны доктор, Г.Адьяатай ярилцлаа.  

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн сарын аян нь жил бүрийн дөрөвдүгээр сард олон улсын хэмжээнд зохион байгуулагддаг. Энэ жилийн сарын аяны онцлог болоод  МҮЭХ-оос зохион байгуулж байгаа ямар ажлууд юу байна вэ?

НҮБ-ийн төрөлжсөн байгууллагын нэг болох ОУХАБ-аас гаргасан удирдамжийн дагуу жил бүрийн дөрөвдүгээр сард ХАБЭА-н сарын аяныг дэлхий даяар зохион байгуулдаг уламжлалтай.  Өнөө жил “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн сарын аян-2020” нь олон улсад “Ажлын байранд хүчирхийлэл, дарамтыг хориглох, урьдчилан сэргийлэх” уриан дор зохион байгуулагдаж байна.

Гэхдээ энэ жил хувьд дэлхий дахинд тархаж буй “COVID-19” цах тахлын улмаас бий болсон шинэ нөхцөл байдалтай уялдан сарын ажлын үйл ажиллагаа маань агуулгын хувьд өөрчлөлт орсон. МҮЭХ бий болсон нөхцөл байдалтай уялдуулан сарын аяны хугацаанд Засгийн газар, ажил олгогчдын байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулах ажлын удирдамж гаргаж, ХАБЭА-н Үндэсний хорооны шугамаар аймаг, нийслэл, салбар зөвлөлүүдэд хүргэн хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулж байна.

Аймаг нийслэлийн Үйлдвэрчний эвлэл нь тухайн орон нутаг дахь төр захиргааны байгууллага, ажил олгогчидтой хамтран сарын аяны хүрээнд хийгдэх ажлын төлөвлөгөө гаргаж ажиллаж байна. Энэ дашрамд тэмдэглэхэд жил бүрийн ХАБЭА-н сарын аяны хүрээнд хийгдэх ажил нь ХАБЭА-н тулгамдсан асуудлуудыг шийдвэрлэхэд зохих нөлөө үзүүлж байна гэж харж байгаа.

Сүүлийн жилүүдэд ХАБЭА-н Үндэсний хорооноос сарын ажлын үр дүнг сайжруулахын тулд нийгмийн түншүүдийн хамтын үйл ажиллагааг төв орон нутагт уялдуулах, шаардлагатай хөрөнгө санхүүгийн асуудлыг шийдвэрлэх, салбар зөвлөлийн ажлыг идэвхжүүлэх, бүсийн сургалт зөвлөгөөн зохион байгуулах, эрүүл аюулгүй хөдөлмөрийн талаарх соён гэгээрлийн ажлыг өргөжүүлэхэд өндөр ач холбогдол өгч байгааг тэмдэглэх хэрэгтэй.

Мэдээж, ХАБЭА-н асуудал ААН байгууллага, компанийн менежментийн салшгүй нэг хэсэг учраас ажлын байр, ажлын цаг бүрт байнга зохион байгуулагдаж, удирдлага хяналтаар хангагдаж байх ёстой.

Энэ үүднээс ХАБЭА-н асуудал нь зөвхөн ХАБЭА-н сарын ажлын хүрээнд хийгддэг ажил мэтээр эндүүрч болохгүй. Харин ХАБЭА-н сарын аян бол дэлхийн улс орнуудын хэмжээнд тулгамдаж буй хөдөлмөрийн тодорхой асуудалд төр, ажил олгогчид, ажилтны төлөөллийн байгууллагуудын хүч анхаарлыг төвлөрүүлж тухайн чиглэлээр улс орон бүр бодлого, хөтөлбөр, хууль эрх зүйн, зохион байгуулалтын хувьд урагшлан хөгжихөд түлхэц үзүүлэх зорилготой.

Энэ жилийн сарын ажлын хүрээнд МҮЭХ-оос ажлын байранд хүчирхийлэл дарамтыг хориглох, урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр холбогдох олон улсын гэрээ, конвенци болон хөдөлмөрийн тухай Монгол Улсын хуулийг оновчтой хэрэгжүүлэхэд чиглэгдсэн 10 гаруй зөвлөмжийг боловсруулан ажил олгогчид, ҮЭ-үүдэд хүргэн цахим хэлбэрээр олон нийтэд сурталчлах ажлыг зохион байгуулж байна.

Түүнчлэн ажлын байрны дарамтыг арилгах чиглэлээр ААН байгууллагын төвшний хамтын гэрээний үүрэг ролийг нэмэгдүүлэхэд анхаарч байна. Click To Tweet

Ажлын байрны хүчирхийлэл, дарамтыг багасгах урьдчилан сэргийлэх нэг үндсэн хэрэгсэл хөдөлмөрийн гэрээг байгуулахтай холбогдсон хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангуулах, зөрчлийг арилгах үзлэг шалгалтыг тодорхой салбар байгууллагуудад зохион байгуулж байна.

МЭМАЭҮХ-ноос цар тахлын үеийн өндөр эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллаж байгаа эрүүл мэндийн салбарын эмч мэргэжилтнүүдийн хөдөлмөр, ажлын байрны нөхцөлд орон нутгийн ЭҮ-үүдтэй хамтран үзлэг хийж ажлын зохион байгуулалт, хамгаалах хэрэгслийн хангамж хүрэлцээ, цалин хөлсний нэмэгдэл зэрэг асуудлаар төв орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллагуудад үзлэг шалгалт зохион байгуулж түүний мөрөөр холбогдох асуудлыг Засгийн газар, УОК орон нутгийн төр захиргааны байгууллагуудад тавин ажиллаж байна.

МҮЭХ-оос цар тахлын улмаас ажил үйлдвэрлэлээ зогсоосон болон багасгасан ажиллагсдын хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын асуудлаар УИХ, Засгийн газарт хандаж холбогдох хууль шийдвэрүүдийг гаргуулсан. Click To Tweet

-Өнгөрсөн нэгдүгээр сард МҮЭХ-оос ХАБЭА-н зардлыг төсвийн байгууллагуудын төсөвт суулгах чиглэлээр кампанит ажил явуулсан гэж сонссон. Энэ ажлын үр дүн, явц ямархуу байна вэ?

-ХАБЭА-н тухай хуулиар төсөвт байгууллагууд нь зардлын 0,5-аас доошгүй хувийг ХАБЭА-н зардалд зарцуулах үүрэгтэй. Засгийн газар бүх шатны засаг дарга нар хуулийн энэ заалтыг хэрэгжүүлэх үүрэгтэй.

Харамсалтай нь сүүлийн жилүүдэд Сангийн яамнаас эхлээд аймаг нийслэлийн засаг дарга нар хуулийн дээрх заалтыг хэрэгжүүлэх үүрэгтээ хариуцлагагүй хандсанаас төсвийн байгууллага дахь ХАБЭА-н санхүүжилтийн асуудал зохих журмын дагуу хийгдэхгүй байх… Click To Tweet

Энэ нь төрийн байгууллагуудаас хуулийг нэг мөр хэрэгжүүлэх манлайлах үүргээ хангалтгүй биелүүлж байгаатай холбоотой юм. Өнгөрсөн онд хуралдсан ХАБЭА-н үндэсний анхдугаар чуулганаас гаргасан шийдвэрийн нэг нь боловсрол, соёл, эрүүл мэнд болон төрийн төсөвт бусад байгууллагын ХАБЭА-н зардлыг төв орон нутагт хуулийн дагуу төсөвлөн зарцуулах хэвшүүлэх тухай асуудал байсан. Манай аймаг нийслэл салбарын ҮЭ-үүд хамтын хэлэлцээртээ тусган уг санхүүжилтийн асуудлыг төв орон нутагт шийдвэрлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулж байна. 2020 оны улсын төсөвт ХАБЭА-н санхүүжилтийн чиглэлээр 1,5 тэрбум төгрөг тусгагдаад байгаа.

МҮЭХ-оос өнгөрсөн жилүүдэд ослын тэглэх хөдөлгөөнд нэгдэх уриалгыг төр ажил олгогчдод хандан гаргаж байсан. Энэ хүрээнд хөдөлмөрийн хүний аюулгүй байдлыг хамгаалах чиглэлээр ямар үйл ажиллагаа явуулж байна вэ?

-Монгол Улс дэлхийн орнуудын нэгэн адил 2030 он хүртлэх тогтвортой хөгжлийн зорилтуудаар тодорхойлон ажиллаж байна. Улс орон тогтвортой хөгжилд хүрэх үндсэн хүчин зүйл нь зохистой хөдөлмөр мөн.  Тэгвэл зохистой хөдөлмөрийн нэг үндсэн тулгуур асуудал нь эрүүл аюулгүй хөдөлмөрийг ажлын байр бүрт бий болгон хөгжүүлэх явдал юм.

Энэхүү зорилтыг амжилттай хэрэгжүүлэх нь нийгмийн түншүүд болох ЗГ, ажил олгогчид ҮЭ-үүдийн хамтын ажиллагаанаас шууд хамаардаг. МҮЭ энэ зарчмын үүднээс зохистой хөдөлмөр эрхлэлтийг үндэсний хэмжээнд хөгжүүлэх асуудлыг бүх шатны хамтын гэрээ хэлэлцээрт тусган хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна. МЭҮХ 2018 оноос нийгмийн түншүүдтэй хандан “ослыг тэглэх алсын хараа” дэлхийн хөдөлгөөнд нэгдэн ажлын байран дээр ажилтан хүний амь нас, эрүүл мэнд хохирохгүй байхын төлөө нийгмийн түншлэлийн бүхий л механизмыг чиглүүлэхийг уриалан ажиллаж байна. Энэхүү санаачлагыг өнгөрсөн онд зохион байгуулагдсан ХАБЭА-н анхдугаар чуулганд оролцогчид дэмжсэн.

Мөн хөдөлмөр нийгмийн зөвшлийн 2019-20 оны хөдөлмөр нийгмийн зөвшлийн гурван талт үндэсний хэлэлцээрт тусган энэ уриалгыг хэрэгжүүлэхэд чиглэгдсэн тодорхой арга хэмжээнүүдийг авч байна.

Энэ хүрээнд үйлдвэрлэлийн осол мэргэжлээс шалтгаалсан өвчлөлийг бууруулах ХАБЭА-н хууль тогтоомж, дүрэм стандартыг хэрэгжүүлэх хөдөлмөрийн хяналтыг хөгжүүлэх, эрүүл аюулгүй ажлын байрыг бий болгох чиглэлээр компанийн нийгмийн хариуцлагыг дээшлүүлэх, зэрэг асуудлуудад голлон анхаарч байна.

Сүүлийн жилүүдэд үндэсний хэлэлцээрт тусган ХАБЭА-н хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах уул уурхай, барилгын салбарын хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа эрүүл ахуйн орчны тухай ОУХБ-ын 176, 167 дугаар конвенцуудад нэгдэн орох хэрэгжүүлэх чиглэлээр тодорхой үйл ажиллагаа явуулж байна. Мөн үндэсний болон салбарын хэлэлцээрийн хүрээнд ХАБЭА-н удирдлагын тогтолцооны стандартыг баталж нэвтрүүлэх ажлыг үндэсний хэмжээнд зохион байгуулж байна. Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн үндэсний хорооны шугамаар жил бүр эрүүл аюулгүй ажлын байрыг эрхэмлэгч ААН байгууллагуудыг шалгаруулан тэдний ХАБЭА-н чиглэлээр сайн туршлага, арга барилыг дэлгэрүүлэх ажлыг зохион байгуулж байна. ХАБЭА-н үндэсний 5 дахь хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх асуудал нийгмийн түншүүдийн үйл ажиллагааны үндсэн зорилт хэвээр байна.

-Өнөөдөр манай улсад уул уурхайн, зам тээвэр барилгын салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг ААН-үүдэд осол өвчлөл илүүтэй гарч байна. Эдгээр салбарт ХАБЭА-н тухай хууль тогтоомж, стандартыг хэрэгжүүлэх чиглэлээр нийгмийн түншүүд ямар ажил зохион байгуулж байна вэ?

-Орчин үед аль ч салбарт бизнесийн удирдлагын зарчим эрс өөрчлөгдөж байна. Бизнесийн удирдлагыг хэрэгжүүлэхэд нэн тэргүүнд эрүүл аюулгүй хөдөлмөрийн асуудал, хоёрдугаарт, чанарын асуудал, гуравдугаарт бүтээмжийн асуудал гэсэн дарааллаар хандах болсон. Энэ үүднээс хөдөлмөрийн хүн, хүрээлэн буй орчинд халгүй бизнесийн асуудал нь компанийн нийгмийн хариуцлага, засаглалын үндсэн зорилт болж байна.

Энэ шаардлагыг хангахын тулд эрүүл аюулгүй үйлдвэрлэл бизнес эрхлэх стандартуудыг боловсруулан эрсдэл өндөртэй дээрх салбаруудад хэрэгжүүлэх явдал тулгамдсан асуудал болж байна. Click To Tweet

Манай улсад ХАБЭА-н чиглэлээр 140 гаруй стандарт мөрдөгдөж байна. ХАБЭА-н тухай Монгол Улсын хууль ХАБЭА-н тав дахь хөтөлбөрт зааснаар хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын стандартуудыг нэвтрүүлэх асуудал нь ажил олгогчдын шууд хүлээх үүрэг байдаг. Гэвч эдгээр заалт нь хэрэгжүүлэх зохицуулалт, хариуцлагын хувьд тодорхой хуульчлагдаагүйгээс олон компанийн хувьд сайн дурын хэрэг мэт байдаг. Харин бизнесээ орчин үеийн шаардлагад нийцүүлэн хөгжүүлэх эрмэлзэл бүхий менежменттэй компанийн захирлуудын хувьд ХАБЭА-н удирдлагын тогтолцооны ОУ-ын болон үндэсний стандартуудыг амжилттай хэрэгжүүлж үүний үр дүнд тухай байгууллагуудад осол мэргэжлийн өвчлөл тууштай буурч байна.

ХАБЭА-н удирдлагын тогтолцооны стандарт нэвтрүүлээгүй компаниудад аюулгүй байдлын эрсдэлийн удирдлага, хяналтыг өдөр тутмын үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааны үндсэн хэсэг болгон зохион байгуулдаггүйгээс осол өвчлөл буурахгүй байна.

Иймд эрсдэл өндөртэй уул уурхай, барилга, эрчим хүч, зам тээвэр зэрэг салбарт Хятад, Солонгос зэрэг орнуудын туршлагаар ХАБЭА-н удирдлагын тогтолцооны холбогдох стандартуудыг заавал хэрэгжүүлэх хууль эрх зүйн зохицуулалтыг бий болгох хэрэгтэй байна. Цаашид ослыг тэглэсэн мэргэжлийн өвчлөлийг бууруулсан, эрүүл аюулгүй, хүрээлэн буй орчинд халгүй нийгмийн хариуцлагатай бизнесийг үндэсний хэмжээнд хөгжүүлэхэд нийгмийн түншүүд илүү үр дүнтэй хамтран ажиллах шаардлагатай байна. Уул уурхай, эрчим хүч, авто зам, тээврийн салбарт ажиллагсад нь МҮЭ-ийн гишүүнчлэлийн томоохон хэсгийг бүрдүүлдэг бөгөөд сүүлийн жилүүдэд дээрх салбаруудад ХАБЭА-н удирдлагын тогтолцооны стандартыг нэвтрүүлэх чиглэлээр холбогдох ҮЭ-үүд зохих хүч чармайлт тавин ажиллаж байна.

ОУ-ын компаниудын туршлагаас үзвэл аюулгүй байдлын эрсдэлийг өдөр тутмын удирдлага хяналтандаа байлгаж чадсан нөхцөлд ослыг тэглэх зорилтыг үр дүнтэй хэрэгжүүлж чадаж байна. Үүний тулд ХАБЭА-н стандартын дагуу үйлдвэрлэл бизнесээ удирдах дадал соёл дархлааг үндэсний компаниудад төлөвшүүлэх нь чухал байна.

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Холбоотой мэдээ