• Оросын эзэнт гүрэн, ЗХУ-ын гадаадын хөрөнгө оруулалт татаж байсан 10 том концессийн гэрээ

    Оросын эзэнт гүрэн, ЗСБНХУ-ын эрх баригчид удаа дараагийн концессийн гэрээгээр гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг татаж байв

    Царское Село /Хаан тосгон/-гийн төмөр зам

    1836 онд Австрийн инженер Франц Герстнер Санкт-Петербург ба Царское Село /хааны тосгон/ хоёрын хооронд Оросын анхны төмөр зам барих концессийг авчээ. Тусгайлан байгуулагдсан Царское Село төмөр замын нийгэмлэгт 26.6 км урт зам нь 5 сая рублийн өртөгтэй байжээ. 30 жилийн дараа Орос улсад төмөр зам өсч эхэлсэн юм: 1866-1880 онд 23 мянган км зам барих 53 концесс олгосон байна. Үүний дараа, тэдний үр ашиггүй менежментэд сэтгэл хангалуун бус байсан төр замыг идэвхтэй эргүүлэн авч эхлэв.

    Siemens & Halske

    1852 онд Германы Siemens & Halske компани Орост телеграф сүлжээг явуулах, ажиллуулах тушаал хүлээн авчээ. 1867 онд телеграф засвар үйлчилгээ хийх гэрээ дуусч, компани бусад үйл ажиллагааны чиглэлд шилжсэн байна. Ингээд Санкт-Петербург, Москвад цахилгаан гэрэлтүүлэг хийж, трамвайны шугам тавьж, кабель, цахилгаан станц, хэд хэдэн цахилгаан станц барьсан. Хувьсгалын дараа Siemens-ийн бүх аж ахуйн нэгжүүд үндэсний өмч болжээ.

    Северное телеграфын нийгэмлэг байгуулав

    1869 онд Данийн Северное телеграф нийгэмлэг (БСТО)-тэй Даниас Орост усан доогуур телеграф шугам тавих тохиролцоонд хүрсэн. 1917 он хүртэл Оросыг дамжуулж, Европыг Япон, Хятадтай холбосон телеграф шугамыг барьж чадсан байна. 1921 онд БСТО нь Зөвлөлтийн засгийн газраас шугамаа сэргээхийн тулд концесс авсан анхны гадаад компани болжээ. Концесс нь 1940-өөд он хүртэл үргэлжилсэн бөгөөд тус компани 1990-ээд он хүртэл Орос улстай хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлж байв.

    Беллагийн телефон утасны концесс

    1881 онд бага зэрэг алдартай инженер Владимир фон Баранов Оросын томоохон хотуудад телефон утас тавих концесс авчээ. Жилийн дараа уг компанийг Америкийн Александр Беллийн компани худалдаж авсан. 1901 онд Санкт-Петербург, Москва хотод 6.6 мянган захиалагчтай холбогдсон байна. Дараа нь нийслэлийн утасны сүлжээ нь хотын засаг захиргааны мэдэлд шилжсэн бөгөөд Москвад Шведийн Ericsson компани хатан хаан Мария Федоровнагийн тусламжтайгаар концесс авсан байна. Хувьсгалын өмнөх өдөр тэр сүлжээгээ засгийн газарт зарсан боловч мөнгөө авч чадаагүй ажээ.

    Royal Dutch Shell-ийн газрын тосны концессууд

    1910 онд Англи-Голландын Royal Dutch Shell концесс авч Грозныйн районд газрын тос олборлож эхэлжээ. Тэрбээр Ротшильдын газрын тосны хөрөнгийг багтаасан олон компаниудыг олж авснаар бизнесээ хурдан өргөжүүлжээ. 1915 онд Shell болон түүний гол өрсөлдөгчид Оросын газрын тосны үйлдвэрлэлийн 50 гаруй хувийг эзэлж байлаа. 1917 он гэхэд Shell-ийн Баку, Грозный, Урал дахь нийт газрын тосны үйлдвэрлэл 1.45 сая тоннд хүрэв. Большевикууд засгийн эрхэнд гарсны дараа газрын тосны бүх хөрөнгийг улсын мэдэлд авав.

    Hammer-ын концесс

    1921 онд АНУ-ын Коммунист намыг үндэслэгчдийн нэг Арманд Хаммерын хүү Орост үслэг болон түрс солихын тулд үр тариа нийлүүлэх ажил эрхэлж байжээ. Тэр жил Ленинтэй хувиараа уулзсаныхаа дараа Урал дахь асбестын уурхайг концессоор хүлээн авчээ. 1926 онд концессоор харандааны үйлдвэр барьсан бөгөөд энэ нь жилд нэг сая долларын ашиг авчирсан юм. ЗХУ-ын найз гэж тооцогддог Хаммер 1920-иод оны сүүлээр концессийн бодлогын уналтаас болж огт самгардаагүй. Төр түүний “Нөхөр Арманд” компанийг худалдаж авсан байна.

    Junkers нисэх онгоц үйлдвэрлэх

    1923 онд Германы Junkers компани Фили дахь Руссо-Балтын үйлдвэрийг 30 жилийн турш концессоор хүлээн авч, жилд 300 онгоц үйлдвэрлэхээр амлажээ. Гурван жилийн хугацаанд тус компани зөвхөн байлдааны зориулалтаар ашиглах боломжгүй 100 орчим U-20, U-21 онгоцыг бүтээжээ. Нисэх онгоцны хөдөлгүүр үйлдвэрлэх ажлыг зохион байгуулах үүргээ биелүүлээгүй. Үүнд үндэслэн 1927 онд концессыг цуцалжээ. Гэсэн хэдий ч үлдсэн зураг, тоног төхөөрөмж нь ЗХУ-д бүх металл онгоцыг үйлдвэрлэж эхлэх боломжийг олгожээ.

    Грузин дахь марганцын уурхай

    1925 оны 6-р сард Америкийн дипломатч, аж үйлдвэрлэгч Аверелл Харриманы пүүс Чиатурад марганц олборлох 20 жилийн хугацаатай гэрээ байгуулжээ. Удалгүй тус компани ЗСБНХУ-аас гаргаж авсан марганцын экспортын 75 хувийг бүрдүүлж эхэлжээ. Дараа нь дэлхийд хүдрийн үнэ унаснаас болж, мөн улсад өндөр роялти төлснөөс болж бэрхшээлтэй тулгарсан. 1928 онд Харриман төслөөс татгалзахаар шийджээ. Тэрбээр засгийн газартай зөвшилцөж, 3 сая долларын нөхөн төлбөр авч байжээ.

    Лена алтны уурхайнууд

    1925 онд Зөвлөлтийн засгийн газар Их Британийн Lena Goldfields фирмд Сибирьт алт, металл олборлох эрхийг 50 жилийн хугацаатай олгожээ. Хувьсгалаас өмнө 1912 Ленагийн алтны уурхайг концессоор хүлээн авсан компанийг ийнхүү оруулжээ. Lena Goldfields ЗСБНХУ-ын алтны 30 хүртэлх хувийг олборлож байсан боловч 1930 онд түүнийг анхлан буруутгажээ. Концессыг цуцалсанд олон улсын арбитрынхан ЗСБНХУ-д 12.9 сая фунтыг төлөхийг тушаасан бөгөөд энэ нь хийгдээгүй ажээ.

    Сахалин дахь Японы нүүрс ба газрын тосны концесс

    1925 онд дипломат харилцаа тогтоосны дараа Токио, Москва тохиролцон Японы компаниудаар Сахалины хойд хэсэгт нүүрс ба газрын тос олборлох 45 жилийн хугацаатай концессын гэрээ байгуулжээ. Эдийн засгаас гадна улс төрийн зорилготой хэлэлцээрүүд зөвхөн 1944 онд цуцлагдсан. Энэ хугацаанд Япончууд Сахалинаас 2 сая тонн газрын тос, 1.6 сая тонн нүүрс олборложээ.

    Эх сурвалж: “Огонёк”  сэтгүүл

    АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

    Холбоотой мэдээ